top of page
  • Bartek Drążkiewicz

Architektura miasta przyjaznego dzieciom, czyli czym jest Urban95?

Czy zastanawiasz się czasem jakby to było być znowu dzieckiem? Czy przechodząc przez ulicę myślisz, co czują małe dzieci obserwujące obiekty, które mijasz? A może dręczy Cię fakt, czemu dzieci nie chcą spędzać czasu na zewnątrz? Jeśli tak, Urban95 jest dla Ciebie!


Wyobraź sobie... W Gdyni mieszka chłopiec - Filip. Uwielbia on zabawę kolorowymi klockami, śpiewanie piosenek i jak wszystkie dzieci, oglądanie bajek. Jednak każde jego wyjście z domu wiąże się z nie lada wyzwaniem. Szare i nudne miasto nie jest tak atrakcyjne jak migające obiekty na ekranie telewizora. 


Tego ponurego dnia, deszcz zbliżył się do miasta, a chmury zasłoniły słońce. Filip wychodzi z domu za namową mamy, obserwującej go z okna. Maluch stawia kroki na szarym chodniku. Nie znajduje żadnych kolorowych placów zabaw ani uśmiechniętych ludzi. Zamiast tego, wszędzie dookoła panuje szarość i smutek. 


Chłopiec szybko się nudzi. Postanawia odnaleźć coś, co sprawi, że wyprawa stanie się ciekawsza. Ale czy to mu się uda?


Dzieci też mają swoje potrzeby

Mówiąc o dostępności, możemy rozpisywać się o potrzebach osób z różnymi niepełnosprawnościami czy preferencjami. Łatwiej jest nam zauważyć nierówności w dostępie wynikające z różnic fizycznych, ekonomicznych czy społecznych w kontekście osób dorosłych.


Jednak uniwersalne projektowanie powinno włączać jak największą ilość osób. Dlaczego więc tak łatwo zapominamy o najmłodszych? Przecież potrzeby dzieci nie odpowiadają potrzebom dorosłych. 


Widok z góry na pracujące przy stole dzieci, robiące makietę budynku z kartonu
Warsztaty z dziećmi : Projektowanie dostępnego miasta - Places Foundation
Znów masz 3 lata, zmienisz coś w swoim mieście?

Projekt architektury dla dzieci często zależy od tego, jak widzą go dorośli. Czy interesuje cię, jak wygląda świat z perspektywy dziecka? Bernard van Leer, twórca globalnej inicjatywy Urban95, uważa, że warto się nad tym zastanawiać. Postawił on sobie za cel wspieranie zdrowego rozwoju małych dzieci dorastających w miastach.


Urban95 angażuje dzieci w proces projektowania przestrzeni. Dlaczego? Bo kto ma wiedzieć lepiej co jest przyjazne dzieciom niż one same? Inicjatywa zachęca urbanistów i miejskich projektantów do zrozumienia, w jaki sposób ich praca wpływa na rozwój dziecka. 


Akcja współpracuje z włodarzami miast, planistami, projektantami, aktywistami i społecznościami, aby skierować spojrzenie na dzieci i odnieść je do każdego poziomu podejmowania decyzji w mieście.


Podstawowe pytanie Urban95 brzmi: „Gdybyś mógł doświadczyć miasta z wysokości 95 cm, czyli wzrostu 3-latka, co byś zmienił?”.


Na czym polega Urban95?

Urban95 ma wspierać zdrowy rozwój małych dzieci, koncentrując się na różnych aspektach projektowania miast i planowania urbanistycznego. Celem jest stworzenie przestrzeni, w których dzieci mogą się rozwijać poprzez naukę, tworzenie, wyobraźnię i zabawę. To także wszelkiej maści udogodnienia dla opiekunów tych dzieci.


Przestrzeń publiczna

Urban95 zachęca do tworzenia bezpiecznych, dostępnych, wygodnych, zdrowych i stymulujących przestrzeni dla niemowląt, małych dzieci i ich opiekunów. Mowa o ulicach, parkach, chodnikach i placach. Przestrzenie te powinny charakteryzować się bezpiecznym poziomem jakości powietrza i niskim poziomem hałasu.



Ilustracja zamku w kolorach fioletu i żółci. Zamek znajduje się na wzgórzu, a wokół niego roztacza się miasto. W mieście widoczny jest pociąg, samochody, statek i most.
Mobilność

Inicjatywa promuje rozwój miast, zapewniających wsparcie opiekunom poprzez zapewnienie wszystkim dzieciom dostępu do niezawodnego transportu publicznego. Jeśli widnieją w tym obszarze ograniczenia, inicjatywa zaleca stworzenie środowiska przyjaznego rowerom. Chodzi o to, aby projekt miasta umożliwiał opiekunom dostęp do niezbędnych usług dla dzieci oraz łatwy transport do nich.


Usługi

Urban95 koncentruje się na pomaganiu miastom w zwiększaniu pozytywnych interakcji między opiekunami, niemowlętami i małymi dziećmi. Chce robić to poprzez zwiększenie dostępu do rodzinnych usług i udogodnień. W tym aspekcie wymienić możemy dostępność żłobków, przedszkoli, obiektów ochrony zdrowia czy przestrzeni spełniających cele rekreacyjne.


Wpływ i innowacje

Urban95 rzuca wyzwanie liderom społeczności, aby głębiej zastanowili się nad dobrostanem małych dzieci w miastach. Zachęca przy tym do innowacyjnych rozwiązań poprawiających ich życie. 


Dlaczego społeczność jest ważna? Ponieważ to właśnie lokalni mieszkańcy najlepiej znają swoje potrzeby i są bezpośrednimi użytkownikami tych przestrzeni. Jednak jak to zwykle bywa, nasze idee potrzebują zrozumienia i akceptacji miasta. Dlatego Urban95 proponuje znalezienie nowych, aktywnych sposobów angażowania urzędników miejskich w wizję projektowania przyjaznego dzieciom i ich rodzinom.


Monitorowanie wyników

Inicjatywa wspiera myślenie projektowe polegające na opracowaniu i wdrażaniu projektów, które można monitorować. Po co? By zbadać wpływ stworzonej przestrzeni na dobrostan i rozwój dzieci. Pozwoli to zmierzyć efektywność działań i zmienić je w razie potrzeby.


Koncentrując się na tych aspektach, Urban95 chce tworzyć miasta, które w większym stopniu wesprą zdrowy rozwój dzieci i poprawiają dobrostan zarówno małych dzieci, jak i ich opiekunów.


Jakie są przykłady przestrzeni przyjaznych dzieciom?

Niełatwo jest znaleźć konkretne przykłady przestrzeni przyjaznych dzieciom stworzonych dzięki Urban95. Przynajmniej gdy mówimy o wynikach wyszukiwania w Google. Jednak inicjatywa ta odgrywa ważną rolę w edukacji i kształtowaniu projektów urbanistycznych różnych miast. Dzięki niej powstają coraz to nowe środowiska przyjaźniejsze dzieciom.


O wielu takich przykładach przeczytasz w e-booku: “The city at eye level for Kids


Żółte i fioletowe kształty obrazujące obieg wody w przyrodzie
“Zielona” i “niebieska” infrastruktura

Urban95 kładzie nacisk na tworzenie przestrzeni publicznych, przyjaznych dzieciom i opiekunom. Przestrzenie te są połączone z naturalnymi i półnaturalnymi obszarami miast, takimi jak kanały, pola i parki. Są one miejscami zabaw, odpoczynku czy spotkań towarzyskich. Ich obecność zapewnia dbałość o zdrowie i dobre samopoczucie, nie tylko najmłodszych.


Bezpieczne tereny zielone

Urban95 podkreśla znaczenie bezpiecznych, czystych terenów zielonych dla małych dzieci i rodzin do zabawy do gromadzenia się. Przestrzenie te mogą pomóc w zmniejszeniu zanieczyszczenia powietrza i zatorów komunikacyjnych, a także promować interakcje społeczne i aktywność fizyczną.


Dzielnice 15-minutowe

Koncepcja dzielnicy 15-minutowej (15-minute neighbourhood) polega na tym, żeby mieszkańcy mieli wszystko, czego potrzebują, w odległości 15 minut spacerem od domu. Chodzi o to, żeby łatwo kupić jedzenie, znaleźć opiekę nad dziećmi, posłać dzieci do szkoły czy wyjść na spacer do parku. Takie podejście jest coraz popularniejsze w miastach na całym świecie, bo ułatwiają rodzicom życie. Dzieci mogą bezpiecznie dojść do  przedszkola czy biblioteki. Rodzice mogą łatwo kupić jedzenie i zrobić zakupy. A wszyscy mieszkańcy mogą poznawać się i współpracować ze sobą.





Urbanistyka przyjazna dzieciom

Urban95 obejmuje projektowanie miejsc publicznych, jak dzielnice, parki, place czy skwery. W taki sposób, aby były bardziej dostępne i zachęcające dla rodzin, ale przede wszystkim dzieci.


Rośnie świadomość na temat dziecięcych potrzeb

Obecnie zauważalny jest wzrost roli dzieci w procesie projektowym, szczególnie na etapie badań i analiz. Zgodnie z badaniami Marka Francisa i Raya Lorenzo, dominującą formą uczestnictwa dziecięcego jest obecnie proaktywność. 

Oznacza to, że dzieci biorą czynny udział w projektowaniu, choć pod ścisłym kierunkiem architektów i urbanistów. Jednak stanowi to wyzwanie nie dla samych dzieci, a dorosłych. Okazuje się, że często nie mają oni wystarczających kompetencji do efektywnego dialogu z dziećmi. 


Zdjęcie makiety z kartonów i kolorowej bibuły oraz szyszek
Efekty warsztatów dla dzieci Fundacji Places "Projektowanie dostępnego miasta"

Jednak w wielu krajach dzieci uczestniczą już w planowaniu przestrzennym. Dotychczas Urban95 nawiązała współpracę z aglomeracjami na całym świecie, w tym z miastami: Tel Awiw, Tirana, Boa Vista, Stambuł, Lima, Recife, Udaipur, Pune, Jordania, Azraq, Bogota, São Paulo, Aracaju, Fortaleza, Campinas, Jundiai, Pelota, Ilhéus, Crato, Brasileia, Ubiratã, Niterói, Caruaru, Piura, Amsterdam i Bhubaneswar.


Dzieci nie ryby, głos mają!

Kluczowe w pracy z dziećmi jest to, aby nie traktować ich jedynie jako przedmiotów oczekiwań dorosłych. To podmioty posiadające własne oczekiwania. Ta kwestia wymaga akurat głębszej analizy, gdyż uczestnicy przestrzeni mają różne i czasem sprzeczne oczekiwania. Dlatego w procesie kształtowania środowiska, istotne jest uwzględnianie różnych grup społecznych. Również zróżnicowanych pod względem wieku. W ten sposób stworzymy bardziej zrównoważone, funkcjonalne i przyjazne dla dzieci przestrzenie miejskie.

Comments


bottom of page